Thứ hai, ngày 18 tháng 6 năm 2018
Số 4 (103)

Bàn về chiến lược và nghiên cứu chiến lược trong ngoại giao

On strategy and strategic research in diplomacy

Thuật ngữ “chiến lược thuộc về ngôn từ quân sự và chỉ trong lĩnh vực này và ở mọi thời đại nó mới mang đầy đủ ý nghĩa của nó. Song, thời đại thay đổi, ngôn từ quân sự cũng như ngôn từ thuộc các lĩnh vực khác đều mang ý nghĩa rộng hơn và thâm nhập vào các lĩnh vực khác. Do vậy, ngoại giao và nghiên cứu quốc tế không thể không hiểu, dù là một cách sơ bộ, khái niệm chiến lược và các vấn đề liên quan. Tất cả những gì chúng tôi viết về chiến lược ở đây chủ yếu dựa vào tác phẩm “Nhập môn chiến lược”, Economica, xuất bản bằng tiếng Pháp, tại Paris, năm 1963 và được tái bản lại nhiều lần vào những năm 1964, 1985, 1995.1 Bài viết này sẽ phân tích khái niệm chiến lược và những khái niệm liên quan đến chiến lược, tiếp đó sẽ đưa ra cách luận giải về nghiên cứu chiến lược, đặc biệt tập trung vào việc phân tích nghiên cứu chiến lược trong ngoại giao.



1 Cuốn sách chúng tôi sử dụng là bản năm 1985. Tác giả cuốn sách là Tướng André Beaufre và đây là quyển sách viết về chiến lược được đánh giá cao không chỉ bởi các tướng lĩnh mà đặc biệt cả các nhà nghiên cứu chính trị và quốc tế.

Số 4 (103)

Bàn về chiến lược và sách lược đối ngoại

On the strategy and tactics of diplomacy

Chiến lược, sách lược đối ngoại hay chiến lược, sách lược ngoại giao từ lâu đã được đề cập trong lý luận cũng như hoạt động thực tiễn ngoại giao, hoạt động đối ngoại, song việc nghiên cứu chiến lược, sách lược đối ngoại chưa được quan tâm đúng mức, nhất là sách lược, không có nhiều công trình nghiên cứu. Có nhiều nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan. Trước hết, thông thường nhiều chiến lược, sách lược đối ngoại bao giờ cũng liên quan đến bí mật quốc gia, đến các quốc gia khác và là vấn đề đại sự nên không thể nói rộng rãi, đầy đủ, rõ ràng. Mặt khác, vạch chiến lược, sách lược, nhất là sách lược bao giờ cũng diễn ra một cách hết sức bí mật, trong phạm vị hẹp. Ngoài ra, bản thân sách lược đối ngoại luôn luôn được coi là tùy cơ ứng biến, chỉ ngầm hiểu, không nói ra. Hơn nữa, nhân tố khác là dưới con mắt của không ít người, sách lược là “âm mưu”, “quỷ kế’, “gian kế” nên người ta ngại đi sâu nghiên cứu. Đây là vấn đề khó, phức tạp, ít tài liệu tham khảo. Do vậy, qua bài viết này, tác giả chỉ mong muốn sới vấn đề lên và hy vọng sẽ nhận được sự chia sẻ của các nhà nghiên cứu trong và ngoài ngành Ngoại giao.

số 2 (105)

Bàn về chiến lược và sách lược đối ngoại

Elements and levels in the analysis of foreign policy

Hiện chưa có “lý thuyết” hoàn chỉnh theo đúng nghĩa về chính sách đối ngoại. Giới nghiên cứu mới chấp nhận khái niệm phân tích chính sách đối ngoại. Để hoạch định được chính sách đối ngoại một cách đúng đắn, khoa học cần phải tính đến các nhân tố khác nhau. Đó là địa - chính trị của quốc gia, mục tiêu quốc gia, sức mạnh tổng hợp quốc gia, chính trị nội bộ, dư luận xã hội, yếu tố văn hóa, lịch sử, bối cảnh quốc tế và khu vực, các lý thuyết về quan hệ quốc tế và đối ngoại… Ngoài ra, phải tính đến lợi ích quốc gia - dân tộc, một nhân tố tổng hợp, hòn đá tảng trong hoạch định chính sách đối ngoại (tuy nhiên, phân tích lợi ích quốc gia - dân tộc không thuộc pham vị nghiên cửu bài viết này). Bên cạnh viêc phân tích các nhân tố, cần phải quan tâm đến ba cấp độ trong phân tích chính sách đối ngoại là: hệ thống quan hệ quốc tế, quốc gia và cá nhân.

Số 1 (104)

Bàn về chính sách đối ngoại

On foreign policy

Chính sách đối ngoại là chủ trương, đường lối, chiến lược, sách
lược, biện pháp của quốc gia trong quan hệ với với các chủ thể khác
trên vũ đài quốc tế. Bản chất chính sách đối ngoại là sự tiếp tục của
chính sách đối nội, suy cho cùng là để phục vụ chính sách đối nội, là sự
phản ứng trước những sự thay đổi của tình hình quốc tế. Có nhiều nhân
tố tác động đến hoạch định chính sách đối ngoại như chế độ chính trị,
địa chính trị, sức mạnh quốc gia, chính trị nội bộ, dư luận xã hội, nhóm
lợi ích, bối cảnh quốc tế và nhiều nhân tố khác nữa. Nhân tố tổng hợp
quy định việc hoạch định chính sách đối ngoại là lợi ích quốc gia dân
tộc. Nội dung của chính sách đối ngoại bao gồm việc xác định mục tiêu,
nhiệm vụ, nguyên tác, phương châm, phương hướng và các biện pháp
hoạt động đối ngoại. Để thực hiện chính sách đối ngoại phải có biện
pháp và công cụ. Các công cụ chủ yếu trong chính sách đối ngoại là
công cụ ngoại giao, công cụ kinh tế, công cụ luật pháp quốc tế, công cụ
thông tin - tuyên truyền và công cụ quân sự. Công cụ không thay được
chính sách, chính sách quy định sử dụng công cụ. Lựa chọn đúng công
cụ và liều lượng là tài năng của người ra quyết sách, đặc biệt là công
cụ quân sự.

Số 3 (106)

Bàn về dự báo trong Quan hệ quốc tế

On the forecast in international relations

Từ xa xưa con người đã tìm cách đoán biết những gì sẽ diễn ra. Phương thức dự đoán mang mầu sắc thần bí và số mệnh. Sau đó, tuỳ thuộc vào trình độ phát triển của khoa học, con người từng bước sử dụng trí thức để phỏng đoán. Vì vậy, phỏng đoán ngày càng có cơ sở và kết quả phỏng đoán cũng sát thực tế hơn. Với lý do đó người ta chuyển từ phỏng đoán sang dự báo. Kết quả dự báo chỉ thực sự được sử dụng và ít nhiều có độ tin cậy từ nửa cuối thế kỷ XX. Có người gọi dự báo là nghiên cứu viễn cảnh; thậm chí có người coi dự báo là tương lai học. Song dù tên gọi là gì và phương pháp tiếp cận ra sao, dự báo là một phương pháp nghiên cứu không thể bỏ qua trong thời đại thông tin và khoa học công nghệ. Bài viết này đưa ra một số khái niệm có liên quan tới dự báo, đồng thời trên cơ sở thực tế của thế kỷ XX để đưa ra một số dự báo cho quan hệ quốc tế trong thế kỷ XXI.

Những bài viết được quan tâm nhất

Giỏ hàng

Giỏ hàng hiện đang trống.
Xem giỏ hàng

Đăng nhập

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterToday29
mod_vvisit_counterYesterday36
mod_vvisit_counterThis week29
mod_vvisit_counterLast week668
mod_vvisit_counterThis month1622
mod_vvisit_counterLast month3794
mod_vvisit_counterAll days13269

Học viện Ngoại giao

Địa chỉ: 69 Chùa Láng – Đống Đa – Hà Nội
Điện thoại: 0438344540, máy lẻ 7106
Email: tapchi_ncqt@mofa.gov.vn, Web: www.isr.vn
©Copyright 2011-2018 Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế | Xây dựng trên nền tảng Hệ quản trị mã nguồn mở Joomla